Park Narodowy Bory Tucholskie

Wersja polska English version Deutsch
Biuletyn Informacji Publicznej
Fundusze Europejskie

Bielik Haliaeetus albicilla

Systematyka:

Rząd: szponiaste (Falconiformes)
Rodzina: jastrzębiowate (Accipitridae)
Gatunek: bielik (Haliaeetus albicilla)

Wygląd zewnętrzny:

Charakterystyczna sylwetka bielika, pozwala na rozpoznanie dorosłego osobnika ze sporej odległości. Zwłaszcza kontrastowo ubarwiony biały ogon pozwala stwierdzić z jakim gatunkiem mamy do czynienia. Poza tym dominują u bielika barwy brunatne. Jest największym ptakiem drapieżnym w Polsce, z wyraźnym dymorfizmem płciowym (samce są mniejsze, podobnie jak u większości drapieżnych). Rozpiętość skrzydeł do 2,5 metra. Osobniki dorosłe charakteryzują się jasnym upierzeniem szyi oraz wyraźnie żółtym dziobem. Takie cechy ptaki osiągają w 5-6 roku życia.

Występowanie

W Polsce bieliki występują głównie na zachodzie kraju, zwłaszcza w dolinie Odry, na Wybrzeżu, Mazurach i na wschodzie. W centralnej i południowej Polsce gniazdują nielicznie. Szacuje się, że w Polsce bielików jest ok. 500 par lęgowych. Populacja tego gatunku w Polsce wykazuje trend wzrostowy.

Źródło: http://monitoringptakow.gios.gov.pl

Tryb życia

Bieliki są ściśle związane ze środowiskiem wodnym, gdyż głównym ich pokarmem są ryby i ptaki wodne. W zależności od lokalnej dostępności pokarmu, polują również na zające czy króliki, zadowolą się także padliną.

Dojrzałość płciową osiągają w wieku 5-6 lat, jednak do rozrodu przystępują nieco później. Ptaki te łączą się w pary na całe życie, zmiana partnera następuje tylko w chwili śmierci jednego z nich. Dożywają maksymalnie trzydzieści kilka lat. Należą do gatunków terytorialnych, chociaż zdarza się, że tolerują w dość bliskiej odległości inne osobniki. Rzadko dochodzi do walk pomiędzy samcami, jeżeli jednak już mają one miejsce, są bardzo widowiskowe. Najczęściej jednak widoczne z daleka ogromne gniazdo oraz osobnik siedzący na straży, wydaja się być wystarczającym sygnałem ostrzegawczym.

Gniazdo bielików jest sporych rozmiarów, do 2 m średnicy i nawet 5 m wysokości (po wieloletnim użytkowaniu, świeże gniazdo jest dużo mniejsze). Znaleźć drzewo, które może utrzymać taki ciężar, nie jest łatwo. Drzewostan musi być co najmniej 100 letni, a układ gałęzi w koronie drzewa odpowiedni. Zdarza się, że z powodu silnych wiatrów lub złego umiejscowienia, gniazdo spada. Często bieliki odbudowują je w tym samym miejscu lub wykorzystują wówczas inne gniazdo, które służyło ptakom do innych celów np. jako stołówka.

Samica składa zwykle 2-3 jaja, które wysiaduje 38 dni. Gniazdo opuszcza zwykle jedno młode, z powodu wzajemnej agresji rodzeństwa (tzw. kainizm).

Ochrona w parku

Historia bielików na obecnym obszarze PNBT, sięga lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Prawdopodobnie bytowały tu one wcześniej, ale brak na ten temat dokumentacji. Pierwsze stanowiska lęgowe wykazano w 1985 r. Znaleziono też resztki gniazda na ziemi, co wskazywało na wcześniejsze gniazdowanie na tym obszarze. Inwentaryzacji dokonali członkowie Komitetu Ochrony Orłów. Dzięki współpracy z tą grupą posiadamy pełną historię par bielików na obszarze Parku do roku 2012 r.

Zwykle na obszarze PNBT gniazduje jedna para, choć może używać więcej niż jedno gniazdo. Coraz częściej zdarza się, że mamy dwie pary gniazdujące w jednym sezonie lęgowym. Bieliki używają ciągle tych samych gniazd, co jakiś czas pojawia się nowe stanowisko, czasami odbudowywane jest gniazdo, które używane było w przeszłości. Tak zdarzyło się w roku 2009, kiedy odbudowane zostało gniazdo zajmowane przez te ptaki przeszło 20 lat wcześniej.

Gdy gniazdo spada z powodu złego umiejscowienia lub złamania się gałęzi podtrzymującej, zakładane są wówczas platformy gniazdowe, które lepiej utrzymują gniazdo. Takie platformy były zakładane w Parku kilkakrotnie i z reguły wszystkie gniazda są ponownie odbudowywane i zajmowane przez ptaki, dzięki czemu mogą dalej odnosić sukces lęgowy.

Literetura

  1. Anderwald D., dane Komitetu Ochrony Orłów
  2. Kruszewicz A. G., 2005. Ptaki Polski Tom I. Multico, Warszawa.
  3. Dane monitoringowe Parku Narodowego „Bory Tucholskie”