Park Narodowy Bory Tucholskie

Wersja polska English version Deutsch
Biuletyn Informacji Publicznej
Fundusze Europejskie

Budowa porostów

Glon + grzyb = porost; symbioza

Plechę porostu tworzą strzępki grzyba połączone z komórkami glonów. Jest to jedna całość pod względem morfologicznym i fizjologicznym. Oba komponenty są od siebie ściśle uzależnione. Grzyb zapewnia glonom „lokum”, dostarcza wodę z solami mineralnymi, a sam - z kolei - korzysta z węglowodanów tworzonych w procesie fotosyntezy przez samożywny glon. Glonami tworzącymi porost są zielenice i sinice. Grzybowymi komponentami są głównie workowce, rzadko - podstawczaki oraz grzyby zaliczane do niedoskonałych. Postać morfologiczna porostu jest uzależniona od cech gatunkowych obu partnerów, ale jest zdecydowanie inna niż każdy z nich z osobna. Porosty są traktowane jako przykład idealnej symbiozy, rozumianej jako związek, w którym dwa organizmy świadczą sobie wzajemnie korzystne usługi. Nie ma jednakże, jednomyślności w określaniu ich wzajemnego stosunku funkcjonalnego.

Na podstawie budowy zewnętrznej, kształtu, pokroju plechy itp. wyróżniamy trzy główne formy morfologiczne porostów: skorupiaste, listkowate i krzaczkowate.

Wiele gatunków porostów wytwarza owocniki, w których tworzą się zarodniki. Owocniki z reguły mają niewielkie rozmiary – do kilku milimetrów (wyjątkowo do ok. 1 cm) średnicy.

Pomimo wytwarzania zarodników, głównym sposobem rozmnażania porostów są wegetatywne wyrostki czyli izidia oraz urwistki – soralia. Oderwane od macierzystej plechy, na powierzchni której się tworzą, są przenoszone (np. przez wiatr) i w „nowym” miejscu są zaczątkiem nowego organizmu.

Porosty posiadają zdolność do produkcji specyficznych substancji, zwanych ogólnie „kwasami porostowymi”. Są to związki organiczne - pochodne kwasów tłuszczowych i fenoli. Nadają one plechom specyficzne zabarwienie, np. żółte, pomarańczowe itd., mają właściwości bakteriobójcze, a niektóre z nich są silnie trujące. Rodzaj i ilość kwasów porostowych w plechach poszczególnych gatunków porostów wykorzystywana jest do celów diagnostycznych.