Jeziora lobeliowe to najczęściej miękkowodne, oligotroficzne jeziora o dużej przeźroczystości wody, które wyznacza się za pomocą kryterium florystycznego, czyli obecności jednego z trzech gatunków wskaźnikowych, jakimi są: lobelia jeziorna Lobelia dortmanna, poryblin jeziorny Isoëtes lacustris i brzeżyca jednokwiatowa Littorella uniflora. Położone są one najczęściej na siedliskach borów sosnowych, borów mieszanych i kwaśnych buczyn, z których w niewielkiej ilości spływają do zbiornika kwasy humusowe, bardzo istotne w utrzymaniu właściwego pH zbiornika. Lobelia, poryblin i brzeżyca są gatunkami, które najlepiej funkcjonują w odczynie kwaśnym i obojętnym, ponieważ do fotosyntezy mogą pobierać CO2 wyłącznie w postaci wolnej, a takiego jest najwięcej przy pH poniżej 7. Odczyn wody jezior lobeliowych jest jednak zróżnicowany, przyjmuje się, że w zrównoważonych jeziorach lobeliowych jest obojętny lub zbliżony do obojetnego (pH od 6,0 do 7,6), ale zdarzają się jeziora o odczynie bardzo kwaśnym (pH 3,8-5,9) lub zasadowym (pH powyżej 8).

Szacuje się, że w Polsce znajduje się 178 jezior lobeliowych (w tym również historycznie lobeliowych), które zlokalizowane są głównie na Pojezierzu Pomorskim, w Borach Tucholskich, na Równinie Charzykowskiej i Pojezierzu Kaszubskim. Ze względu na oligotroficzne warunki siedliskowe, różnorodność gatunkowa roślin naczyniowych jezior lobeliowych jest niewielka. Poza wymienionymi powyżej trzema gatunkami wskaźnikowymi z jeziorami lobeliowymi związane są jeszcze: wywłócznik skrętoległy Myriophyllum spicatum, elisma wodna Luronium natans i jeżogłówka pokrewna Sparganium angustifolium, sit drobny Juncus bulbosus oraz porastające dno ramienica delikatna Chara delicatula i torfowiec ząbkowany Sphagnum denticulatum.

Zróżnicowana skala ekologiczna poszczególnych gatunków występujących w jeziorach lobeliowych, narzuca pewną strefowość fitocenoz. Najpłycej występują lobelia jeziorna i brzeżyca jednokwiatowa, które zasiedlają strefę litoralu do głębokości 1-1,5 m. Głębiej występuje wywłócznik skrętoległy i znoszący większe zacienienie poryblin jeziorny. Dno zbiornika porośnięte jest przez łąki mszyste i łąki ramienicowe.

Strefa ekotonu jezior lobeliowych wykazuje torfowiskowy charakter. Licznie występują tu torfowce, rosiczki: rosiczka okragłolistna Drosera rotundifolia, rosiczka długolistna Drosera anglica i rosiczka pośrednia Drosera intermedia, przygiełka biała Rhynchospora alba, turzyca bagienna Carex limosa i widłaczek torfowy Lycopodiella inundata. Fauna jezior lobeliowych jest uboga ze względu na małą naturalną produktywność zbiornika.

Jeziorami lobeliowymi na terenie Parku Narodowego „Bory Tucholskie” są: Małe Gacno, Wielkie Gacno, Głuche, Nierybno i Wielkie Krzywce.