Na obszarze Parku zanotowano wystąpowanie 37 gatunków ssaków: 4 z rzędu owadożernych Insectivora, 9 z rzędu nietoperzy Chiroptera, 2 z rzędu zajęczaków Lagomorpha, 10 z rzędu gryzoni Rodentia, 8 z rzędu drapieżnych Carnivora, 4 gatunki parzystokopytnych Artiodactyla. Ochroną ścisłą objętych jest 14 gatunków, a częściową 5. Park Narodowy "Bory Tucholskie" z punktu widzenia wymagań środowiskowych ssaków oferuje pozornie słabo zróżnicowane warunki przyrodnicze, bowiem blisko 85% zajmują środowiska leśne, głównie świeże bory sosnowe. W tym leśnym krajobrazie znaczącą rolę dla bogactwa gatunkowego fauny mają zbiorniki i cieki wodne. Poza tymi środowiskami na bogactwo gatunkowe pozytywnie wpływa obecność innych środowisk leśnych: borów bagiennych oraz niewielkie fragmenty lasów liściastych - łęgów i olsów, a także różnego typu tereny otwarte - łąki, pastwiska, wrzosowiska i torfowiska. Spośród dotychczas zinwentaryzowanych gatunków z różnych względów na szczególną uwagę zasługuje kilka z nich.

Owadożerne
Ryjówka malutka Sorex minutus jest to najmniejszy ssak żyjący w Polsce objęty ścisłą ochroną. Posiada charakterystyczny, wydłużony ryjek z dużymi włosami czuciowymi. Lubi przebywać w wilgotnym terenie. Typowym środowiskiem jej życia są obrzeża podmokłych lasów, wilgotne łąki, kępy krzewów na łąkach i bagnach. Jest aktywna zarówno w dzień, jak i w nocy. Żywi się głównie owadami. W zimie, co spowodowane jest trudnością zdobycia wystarczającej ilości owadów, zjada również duże ilości nasion i owoców. Ryjówka posiada bardzo intensywną przemianę materii. Dziennie zjada więcej niż wynosi masa jego ciała. Jest też zupełnie niewytrzymałe na głód. W zimie jego śmierć może spowodować jednodniowy brak pokarmu.

Nietoperze
Borowiec wielki Nyctalus noctula podobnie jak wszystkie nietoperze w Polsce podlega ścisłej ochronie. Właściwym środowiskiem jego życia są lasy, spotkać go można jednak także w pobliżu ludzkich osiedli. W dzień ukrywa się najczęściej w dziuplach, rzadziej w różnego rodzaju budkach dla ptaków lub nietoperzy. Podobnie, jak inne nietoperze prowadzi nocny tryb życia. Odżywia się owadami, które łowi w locie. W sprawnym poruszaniu się w ciemnościach, oraz w lokalizacji owadów wykorzystuje ultradźwięki. Szczególnie lubi polować nad zbiornikami wodnymi, na latające w dużych rojach owady. Przed zimą borowiec wielki przenosi się o kilkaset kilometrów bardziej na południe. Na sen zimowy kryje się w dziuplach drzew, budynkach (np. na strychach czy w szczelinach budynków z wielkiej płyty) i w szczelinach skalnych, gdzie zapada w stan hibernacji. Trwa on od października do kwietnia.

Zajęczaki
Zając szarak Lepus europaeus zaliczany jest do zwierząt łownych. Nogi zająca nazywa się skokami, uszy – słuchami, natomiast ogon to omyk. Nogi tylne są znacznie dłuższe od przednich. Jego futro (turzyca) ma szary kolor - upodabniający go do podłoża. Występuje głównie na otwartych terenach upraw rolniczych i łąk, w zagajnikach śródpolnych. W dużych lasach występuje rzadko. Zimą, zmuszone głodem często żerują w nieogrodzonych sadach. Zające są w stu procentach roślinożerne. Jego charakterystyczny głos, tzw. kniazienie, można usłyszeć tylko wtedy, gdy jest ścigany np. przez psa, lub jest ranny i zagrożony. Długość życia zająca to nawet 13 lat, jednak średnio zwierzęta te dożywają do 5 lat z powodu drapieżników (lisy, psy, koty, myszołowy, jastrzębie gołębiarze, błotniaki, kruki). Ciąża trwa 42 - 44 dni. Samica w ciągu roku rodzi przeważnie 3 mioty, a w każdym po 2 - 5 młodych.

Gryzonie
Bóbr europejski Castor fiber - ten gryzoń ma krótkie nogi, biega ociężale, palce stopy tylnej pary nóg są złączone błoną, ułatwiającą pływanie, ogon jest szeroki, spłaszczony grzbietobrzusznie i pokryty łuskami, służy jako ster regulujący głębokość zanurzenia. Aktywny jest nocą i o zmierzchu. Latem bobry żywią się głównie roślinami wodnymi i przybrzeżnymi, zimą odżywiają się łykiem drzew liściastych (najczęściej topoli, wierzby), które zgromadziły w lecie. Kopie nory w brzegach rzek i jezior. W przypadku braku dogodnych miejsc buduje kopce z gałęzi i mułu, otoczone wodą, zwane żeremiami. Na małych strumieniach wszystkie osobniki z rodziny wspólnie budują tamy, powodując spiętrzenia i podtopienie terenów łąkowych i leśnych. Wskutek swojej działalności odwraca melioracyjne osuszenie terenu, pozytywnie wpływając na małą retencję wód. W tworzonych przez bobry zbiornikach wodnych rozpoczynają się procesy torfowiskowe. Dawniej bobry ceniono ze względu na futro oraz mięso. Ze względu na ogon pokryty łuską mięso bobrów jedzono także w czasie postu. Na niektórych terenach bobry stanowią problem ze względu na zbyt dużą uciążliwość dla rolników. Bóbr zaliczany jest w Parku do gatunków kluczowych, odgrywających istotną rolę w funkcjonowaniu ekosystemów silnie oddziaływując ekosystemy.

Drapieżne
Borsuk Meles meles - to niezbyt towarzyskie zwierzę osiąga wagę do 15 kg. Wierzch ciał jest srebrzystoszary, a brzuch i nogi czarne. Na głowie w pobliżu uszu, biegną dwa podłużne, czarne pasy na białym tle. Legowisko i zarazem gniazdo, zakłada w norach, które stale rozbudowuje. Wokół nory jest zawsze czysto, swoje odchody zakopuje. Żerować wychodzi pod wieczór. Większą cześć zimy przesypia (jego organizm wykorzystuje wówczas zapasy tłuszczu nagromadzone w jego ciele), choć nie jest to typowy sen zimowy. Jest wszystkożerny, zatem obok pokarmu roślinnego w jego diecie mogą się znaleźć np. myszy, owady, płazy, węże, pisklęta.

Wydra europejska Lutra lutra - ssak drapieżny z rodziny łasicowatych związany ze środowiskiem wodnym. Spotkać ją można nad brzegami rzek, potoków, stawów i jezior. Buduje na ich brzegu nory, wejście do których znajduje się pod powierzchnią wody. Oprócz tego otworu wejściowego, nory wydry posiadają jeszcze otwory wentylacyjne, znajdujące się pod korzeniami drzew. Doskonale pływa. Główny jej pokarm stanowią ryby, ale uzupełnia pożywienie także gryzoniami, ptakami wodnymi i błotnymi. Na polowania wychodzi nocą. Od wody oddala się bardzo niechętnie. Jeśli jednak głód zmusi ją do szukania pożywienia, potrafi podejmować nawet dalekie wędrówki. Wydry żyją 10 - 15 lat. W Polsce jest chroniona częściowa - z wyjątkiem osobników występujących na obszarze stawów rybnych, uznanych za obręby hodowlane w rozumieniu przepisów o rybactwie śródlądowym.

Lis Vulpes vulpes - ssak z rodziny psowatych, rzędu drapieżnych zaliczany do zwierząt łownych. Pokarm stanowią małe ssaki, ptaki, owady, padlina, owoce. Dorosły samiec to pies, a samica liszka lub suka. Dojrzałość płciową osiągają lisy pod koniec 1 roku życia. Okres godowy przypada na styczeń-luty, ciąża trwa około 51-54 dni, w miocie najczęściej 4-6 młodych, które rodzą się wczesną wiosną ślepe i głuche, z ciemnym wełnistym futrem. Młode ssą do 8 tygodnia, samodzielność osiągają po 3-5 miesiącach. Nos lisa to wietrznik, oczy ślepia a ogon to kita. Swoje terytorium znakuje moczem i kałem.

Parzystokopytne
Dzik Sus scrofa - należy do zwierząt łownych. Jego waga dochodzi do 200 kg. Sierść jest barwy brunatnej. Występuje w lasach na obszarze całego kraju. Zaliczamy go do tzw. wszystkożerców. W jego diecie znaleźć można: bukiew, żołędzie, grzyby, jaja ptaków, pisklęta, gryzonie, pędraki, larwy owadów, a także padlinę. Dziki odgrywają ważną rolę w ochronie lasu. Locha – samica, rodzi młode na początku roku, ich liczba może dochodzić nawet do 12 szt. Samica jest bardzo troskliwą matką. Potrafi zaatakować intruza zagrażającego jej potomstwu. Odyniec – samiec prowadzi samotny tryb życia.

Sarna Capreolus capreolus - należy do zwierząt łownych. Jej waga nie przekracza 25 kg. Koza - czyli samica - jest znacznie drobniejsza od kozła - samca. Głowę kozła zdobi poroże, stosunkowo nieduże z maksymalnie trzema rozgałęzieniami. Każdego roku kozioł zrzuca stare poroże, a wyrasta mu nowe. Młode koźlęta rodzą się w maju. Samica ma najczęściej 1-2 młode. Sierść sarny zmieniają 2 razy w roku, tzw. suknia letnia ma kolor złotaworudy, a suknia zimowa szarobrunatny. Gatunek ten należy do roślinożerców. Sarna należy w PNBT do gatunków kluczowych, mających istotny wpływ na ekosystemy Parku.

Jeleń Cervus elaphus - należy do zwierząt łownych. Długość ciała do 220 cm, a waga do 160 kg. Łania - samica, jest lżejsza i smuklejsza od byka - samca. Głowę byka od lipca do lutego (czasem dłużej) zdobi poroże - wieniec, którego waga może dochodzić do kilkunastu kilogramów. Jelenie to zwierzęta dużych kompleksów leśnych, ostrożne i czujne. Łanie wraz z osobnikami młodocianymi żyją w chmarach. Dorosłe samce najczęściej prowadzą samotny tryb życia. Są to zwierzęta roślinożerne. Jeleń równiez został zaliczony do grupy gatunków kluczowych.

Sarna kozioł, fot. T.K.	Łania jelenia, fot. J.G.	Dzik, fot. T.K.	Zając, fot. T.K.
	Wydra, fot. T.K.	Lis, rys. J.L.P.